Πώς τα στερεότυπα επηρεάζουν την ψυχική υγεία των ανδρών

Ένα αγόρι πέφτει από το ποδήλατό του και χτυπά το γόνατό του. Είναι πολύ πιθανό να ακούσει τη φράση: «Μην κλαις, οι άνδρες δεν κλαίνε!». Χρόνια αργότερα, ως έφηβος, μπορεί να φοβηθεί μπροστά σε μια δύσκολη κατάσταση και να ακούσει: «Οι άνδρες δεν φοβούνται!». Και ως ενήλικας, σε μια περίοδο κρίσης, ίσως του πουν: «Κάνε κουράγιο, σαν άνδρας πρέπει να είσαι δυνατός».

Έτσι, στα 40, στα 50 ή στα 60, μπορεί να έχει μάθει να λύνει προβλήματα στη δουλειά, να στηρίζει την οικογένειά του, να διαχειρίζεται οικονομικές δυσκολίες και να φροντίζει τους ανθρώπους γύρω του. Αυτό που συχνά δεν έχει μάθει, όμως, είναι να λέει απλά: «Δεν είμαι καλά».

Και αυτή η σιωπή μπορεί να βλάψει την ψυχική του υγεία , ενδεχομένως και κάποιες φορές με σοβαρές συνέπειες.

 

Τι σημαίνει «δυνατός»;

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι: δεν υπάρχει τίποτα κακό στη δύναμη, στην ανθεκτικότητα ή στην ικανότητα να αντιμετωπίζουμε δύσκολες καταστάσεις. Αντίθετα, αποτελούν πολύτιμα εφόδια στη ζωή κάθε ανθρώπου.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η «δύναμη» ορίζεται ως απουσία συναισθήματος και η έκφραση μιας δυσκολίας αντιμετωπίζεται ως αδυναμία. Όταν ένας άνδρας πιστεύει ότι πρέπει πάντα να είναι αυτάρκης, να έχει τον έλεγχο, να λύνει μόνος του τα προβλήματά του και να μην εκφράζει φόβο, θλίψη ή ανασφάλεια, τότε ένα κοινωνικό στερεότυπο έχει μετατραπεί σε εμπόδιο για την ψυχική του υγεία.

Οι παραδοσιακές προδιαγραφές αρρενωπότητας όπως η αυτονομία, ο συναισθηματικός έλεγχος και η σκληρότητα, σχετίζονται με μεγαλύτερη δυσκολία στην αναγνώριση και την αναζήτηση βοήθειας για ψυχικά θέματα.

 

«Θα το λύσω μόνος μου»

Η υπερβολική έμφαση στην αυτάρκεια, η δυσκολία έκφρασης συναισθημάτων και η ανάγκη διατήρησης του αυτοελέγχου μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικά εμπόδια στην αναζήτηση βοήθειας. Για έναν άνδρα που έχει μάθει από μικρός να αντιμετωπίζει μόνος του τις δυσκολίες, ακόμη και η παραδοχή ότι χρειάζεται στήριξη μπορεί να μοιάζει με προσωπική αποτυχία.

Έτσι, μπορεί να αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά να προσπαθεί για μεγάλο διάστημα να το διαχειριστεί μόνος του. Αναβάλλει να μιλήσει σε φίλο, σύντροφο, γιατρό ή επαγγελματία ψυχικής υγείας, ελπίζοντας ότι «θα περάσει» ή ότι θα βρει μόνος του τη λύση.

Όσο περισσότερο έχει εσωτερικεύσει ότι το να ζητά βοήθεια ισοδυναμεί με αδυναμία, τόσο δυσκολότερο γίνεται το πρώτο βήμα. Η έρευνα δείχνει ότι ο φόβος της κριτικής, το στίγμα και η δυσκολία έκθεσης της ευαλωτότητας αποτελούν σημαντικούς λόγους που οι άνδρες καθυστερούν να ζητήσουν υποστήριξη.

 

Συμπτώματα που αξίζουν προσοχή

Η ψυχική δυσφορία μπορεί να εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους, οι οποίοι δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστούν.

Σημάδια που χρήζουν προσοχής περιλαμβάνουν:

• Ευερεθιστότητα, ένταση ή συχνά ξεσπάσματα θυμού.
• Απομόνωση από φίλους, οικογένεια ή κοινωνικές δραστηριότητες.
• Απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης για πράγματα που παλαιότερα είχαν σημασία.
• Αλλαγές στον ύπνο, όπως δυσκολία στον ύπνο ή υπερβολική κούραση.
• Έντονη κόπωση ή έλλειψη ενέργειας.
• Δυσκολία συγκέντρωσης ή λήψης αποφάσεων.
• Αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή χρήση άλλων ουσιών.
• Μείωση απόδοσης στην εργασία ή δυσκολίες στις σχέσεις.
• Αίσθημα απελπισίας, αναξιότητας ή ότι «τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει».

Κανένα από αυτά τα σημάδια, από μόνο του, δεν αποδεικνύει κατάθλιψη. Όταν όμως επιμένουν, επηρεάζουν την καθημερινότητα ή εμφανίζονται μαζί, αξίζει να αναζητηθεί επαγγελματική εκτίμηση. Δεν χρειάζεται κανείς να περιμένει μέχρι να φτάσει στο σημείο να πει «δεν αντέχω άλλο». Η ευερεθιστότητα, η απώλεια ενδιαφέροντος, οι διαταραχές ύπνου, η κόπωση και η δυσκολία λήψης αποφάσεων είναι συχνές εκδηλώσεις που αναφέρονται στις επίσημες πληροφορίες για την κατάθλιψη.

 

Όταν οι άνδρες μιλούν

Το στερεότυπο ότι «οι άνδρες δεν μιλούν» είναι υπεραπλούστευση. Οι άνδρες μπορούν να μιλήσουν για τις δυσκολίες τους και να αναζητήσουν βοήθεια, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται σε περιβάλλον εμπιστοσύνης, χωρίς φόβο ότι θα κριθούν ως αδύναμοι.

Μερικές φορές, η πρώτη συζήτηση δεν χρειάζεται να γίνει σε θεραπευτικό πλαίσιο. Μπορεί να ξεκινήσει με έναν φίλο, έναν σύντροφο, έναν αδελφό ή οποιονδήποτε άνθρωπο εμπιστοσύνης. Το σημαντικό δεν είναι το «πώς» θα ξεκινήσει, αλλά το ότι ξεκινά.

 

Η βοήθεια δεν ακυρώνει την αυτονομία

Το να απευθυνθεί κάποιος σε ψυχολόγο, ψυχίατρο ή γιατρό δεν σημαίνει ότι παραδίδει τον έλεγχο της ζωής του. Σημαίνει ότι χρησιμοποιεί ένα ακόμη διαθέσιμο εργαλείο για να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα.

Κανείς δεν θεωρεί λιγότερο ανεξάρτητο έναν άνδρα επειδή πηγαίνει στον ορθοπεδικό όταν σπάει το πόδι του. Η ψυχική υγεία δεν χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση.

 

Αν ανησυχείτε για κάποιον άλλον

Μην περιμένετε απαραίτητα να σας πει «χρειάζομαι βοήθεια». Αν ένας φίλος ή συγγενής έχει αλλάξει σημαντικά, έχει απομονωθεί, φαίνεται να δυσκολεύεται ή απλώς «δεν είναι ο εαυτός του», ρωτήστε τον πώς είναι και επιδιώξτε τη συζήτηση.

 

Επίλογος

Ίσως χρειάζεται τελικά να ξαναγράψουμε τον ορισμό του «δυνατού άνδρα». 

Δυνατός δεν είναι εκείνος που δεν φοβάται ποτέ, δεν λυγίζει ποτέ και δεν χρειάζεται κανέναν. Δυνατός είναι και εκείνος που αναγνωρίζει πότε δυσκολεύεται, μιλά στους ανθρώπους που εμπιστεύεται και ζητά επαγγελματική βοήθεια όταν τη χρειάζεται.

Μερικές φορές η πρώτη συζήτηση δεν χρειάζεται καν να γίνει σε ένα θεραπευτικό περιβάλλον. Μπορεί να αρχίσει με έναν φίλο, έναν σύντροφο, τον αδελφό ή έναν άνθρωπο εμπιστοσύνης. Το σημαντικό είναι να αρχίσει.

 

Η βοήθεια δεν ακυρώνει την αυτονομία

Το να απευθυνθεί κάποιος σε ψυχολόγο, ψυχίατρο ή γιατρό δεν σημαίνει ότι παραδίδει τον έλεγχο της ζωής του. Σημαίνει ότι χρησιμοποιεί ένα ακόμη διαθέσιμο εργαλείο για να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα. Κανείς δεν θεωρεί λιγότερο ανεξάρτητο έναν άνδρα επειδή πηγαίνει στον ορθοπεδικό όταν σπάσει το πόδι του. Η ψυχική υγεία δεν χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση!

 

Και αν ανησυχείτε για κάποιον άλλον;

Μην περιμένετε απαραίτητα να σας πει “χρειάζομαι βοήθεια”. Αν ένας άνδρας φίλος ή συγγενής έχει αλλάξει σημαντικά, έχει απομονωθεί, φαίνεται να δυσκολεύεται ή απλώς “δεν είναι ο εαυτός του”, ρωτήστε τον πώς είναι. Και αν η πρώτη απάντηση είναι το κλασικό “μια χαρά”, μπορείτε να ρωτήσετε “σίγουρα”; Μερικές φορές, αυτή η δεύτερη ερώτηση ανοίγει μια πολύ σημαντική συζήτηση.

 

Επίλογος

Ίσως χρειάζεται τελικά να ξαναγράψουμε τον ορισμό του “δυνατού άνδρα”. Δυνατός δεν είναι εκείνος που δεν φοβάται ποτέ, δεν λυγίζει ποτέ και δεν χρειάζεται κανέναν. Είναι και εκείνος που αναγνωρίζει πότε δυσκολεύεται, μιλά στους ανθρώπους που εμπιστεύεται και ζητά επαγγελματική βοήθεια όταν τη χρειάζεται.

Η αρθρογραφία του δικτύου Green Pharmacy αντλεί στοιχεία μόνο από έγκυρες πηγές και επίσημους φορείς. Η αρθρογραφία σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ιατρική διάγνωση και αγωγή.

Βρείτε τώρα δίπλα σας ένα φαρμακείο του Δικτύου Green Pharmacy εδώ!