Γιατί είναι σημαντικός ο αντιγριπικός εμβολιασμός;

 

Η εποχική γρίπη θεωρείται το πιο συχνό μεταδοτικό νόσημα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκτιμάται ότι συνδέεται με 3 -5 εκατομμύρια περιπτώσεις σοβαρής ασθένειας και εως 650.000 θανάτους. Ο μόνος τρόπος προστασίας ενάντια στη νόσο είναι ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός. Τα κύρια οφέλη του σωστού και έγκαιρου αντιγριπικού εμβολιασμού είναι η πρόληψη της νόσησης και των επιπλοκών της γρίπης, η μείωση των εισαγωγών στο νοσοκομείο και μείωση της θνησιμότητας, η ήπια συμπτωματολογία (σε περίπτωση νόσησης) και η αποφυγή της μετάδοσης του ιού σε τρίτους κυρίως παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια νοσήματα.

 

Πώς λειτουργούν τα αντιγριπικά εμβόλια;

 

Τα αντιγριπικά εμβόλια που κυκλοφορούν στην Ελλάδα χορηγούνται με ενδομυϊκή ένεση. Ενεργοποιούν την παραγωγή αντισωμάτων στον οργανισμό, παρέχοντας προστασία ενάντια στα στελέχη των ιών που περιλαμβάνουν.

 

Το αντιγριπικό εμβόλιο προσφέρει προστασία απέναντι σε όλους τους τύπους των ιών της γρίπης ;

 

Κάθε χρόνο, τα αντιγριπικά εμβόλια σχεδιάζονται ώστε να προστατεύουν από τρία ή τέσσερα στελέχη ιών της γρίπης (τριδύναμα ή τετραδύναμα εμβόλια αντίστοιχα) που η έρευνα έχει δείξει ότι έχουν μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης κατά την εκάστοτε περίοδο. Τα τριδύναμα εμβόλια περιλαμβάνουν στελέχη από δύο ιούς τύπου Α (Η1Ν1και Η3Ν2) και έναν ιό τύπου Β της γρίπης, ενώ τα τετραδύναμα περιλαμβάνουν ένα ακόμη στέλεχος από έναν ιό τύπου Β.

 

Πόσο αποτελεσματικά είναι τα αντιγριπικά εμβόλια;

 

Το αντιγριπικό εμβόλιο προσφέρει κάλυψη του γενικού πληθυσμού σε ποσοστό 40-60%. Το ανώτατο ποσοστό ανοσιακής κάλυψης είναι 70% και εξαρτάται από παράγοντες όπως η ηλικία, η κατάταση της υγείας του εμβολιαζόμενου και ο βαθμός ομοιότητας των στελεχών των ιών του εμβολίου με τους ιούς που κυκλοφορούν την περίοδο της γρίπης. Πλήρης κάλυψη (100%) δεν μπορεί να επιτευχθεί καθώς οι ιοί της γρίπης έχουν την ικανότητα να μεταλλάσσονται συνεχώς.

 

Μπορεί το εμβόλιο να προκαλέσει γρίπη;

 

Το εμβόλιο δεν προκαλεί νόσηση, καθώς τα στελέχη των ιών που περιέχει είναι νεκρά ή έχουν αποδυναμωθεί σε βαθμό τέτοιο ώστε να μην μπορούν να αναπαραχθούν και να προκαλέσουν τα συμπτώματα της γρίπης.

Ορισμένοι λόγοι που μπορεί ένα άτομο να νοσήσει μετά τον αντιγριπικό εμβολιασμό :

  • Αν το άτομο έχει εκτεθεί στους ιούς της γρίπης λίγο πριν τον εμβολιασμό ή κατά το διάστημα των 2 εβδομάδων μέχρι την επίτευξη πλήρους ανοσολογικής απάντησης.
  • Αν προσβληθεί από ιό της γρίπης που είναι διαφορετικός από αυτούς που περιλαμβάνονται στο αντιγριπικό εμβόλιο.
  • Αν έχει αλλάξει η κατάσταση της υγείας του και το εμβόλιο δεν μπορεί να δώσει μεγάλο ποσοστό κάλυψης (ωστόσο τα συμπτώματα θα είναι ηπιότερα).
  • Αν νοσήσει λόγω λοίμωξης από άλλους ιούς που προκαλούν συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης πχ. το κοινό κρυολόγημα μπορεί να προκληθεί από εκατοντάδες διαφορετικούς ιούς.

 

Το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να προστατεύσει και από άλλους ιούς;

 

Το αντιγριπικό εμβόλιο δεν προστατεύει από άλλους ιούς, ούτε από αυτούς που μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης πχ. ρινοιός (κοινό κρυολόγημα), αναπνευστικός συγκυτιακός ιός RSV (σοβαρή λοίμωξη του αναπνευστικού στα παιδιά).

 

Πότε πρέπει να εμβολιαστώ;

 

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν την έναρξη των συνηθισμένων περιόδων έξαρσης της γρίπης. Στην Ελλάδα, ο αντιγριπικός εμβολιασμός συστήνεται να γίνεται κάθε χρόνο κατά τους μήνες από Οκτώβριο μέχρι Νοέμβριο. Ωστόσο, αν ένα άτομο δεν εμβολιαστεί σε αυτό το χρονικό διάστημα, μπορεί να εμβολιαστεί καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου της γρίπης.

 

Πόσο χρόνο θέλει η πλήρης ανοσολογική απάντηση;

 

Μετά τον εμβολιασμό, χρειάζονται 2 περίπου εβδομάδες ώστε το σώμα να αναπτύξει επαρκή αριθμό αντισωμάτων και να επιτευχθεί υψηλό ποσοστό προστασίας απέναντι στους ιούς της γρίπης που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο.

 

Χρειάζονται επαναληπτικές δόσεις του αντιγριπικού εμβολίου μέσα σε ένα έτος;

 

Δεύτερη δόση αντιγριπικού εμβολίου συστήνεται μόνο σε παιδιά κάτω των 9 ετών τα οποία δεν έχουν ξαναεμβολιασθεί έναντι της γρίπης. Για τους ενήλικες, τυπικά, δε συστήνεται επαναληπτική δόση.

 

Πρέπει να αλλάξω κάτι στη διατροφή μου πριν ή μετά τον εμβολιασμό;

 

Δεν υπάρχουν οδηγίες από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας που να υποστηρίζουν ότι η κατανάλωση τροφών (πχ.  αβγό, κοτόπουλο, ψάρι, σοκολάτα κλπ) , στις οποίες ένα άτομο δεν είναι αλλεργικό, μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες πριν, μετά ή την ίδια ημέρα του εμβολιασμού.

 

Μπορώ να κάνω το αντιγριπικό εμβόλιο αν έχω αλλεργία στο αβγό ή σε τρόφιμα που περιέχουν πρωτεΐνη αβγού (πχ. σοκολάτα) ;

 

Βάσει πρόσφατων μελετών, το ποσοστό της πρωτεΐνης αβγού που περιλαμβάνεται στα αντιγριπικά εμβόλια δεν είναι αρκετό για να προκαλέσει μια αλλεργική αντίδραση, ακόμη και σε άτομα με επιβεβαιωμένη σοβαρή αλλεργία. Αντίθετα, ο κίνδυνος νόσησης από τη γρίπη, εμφάνισης επιπλοκών ή και πιθανής νοσηλείας είναι πολύ μεγαλύτερος.

Αν έχω νοσήσει από γρίπη πέρσι ή αν είχα κάνει το εμβόλιο, θα έχω ανοσία τη φετινή χρονιά;

 

Είναι γνωστό ότι οι ιοί της γρίπης μεταβάλλονται συνεχώς και ότι κάθε χρόνο το στέλεχος της γρίπης που επικρατεί είναι διαφορετικό. Επιπλέον, από τη μια χρονιά στην άλλη, μπορεί να έχει αλλάξει και η κατάσταση της υγείας του ατόμου (πχ. ασθενέστερο ανοσοποιητικό σύστημα). Αν, εκτός των παραπάνω, λάβουμε υπόψη μας ότι η ανοσία από το αντιγριπικό εμβόλιο διαρκεί περίπου 6 μήνες, ο αντιγριπικός εμβολιασμός θα πρέπει να επαναλαβάνεται ετησίως.

Αν είχα αλλεργία σε προηγούμενη χορήγηση του αντιγριπικού εμβολίου, να ξαναεμβολιαστώ;

 

Αν το άτομο είχε μια σοβαρή αλλεργική αντίδραση ή αντίδραση αναφυλακτικού τύπου σε κάποιο από τα συστατικά του αντιγριπικού εμβολίου, τότε γενικά θα πρέπει να αποφύγει επόμενο αντίστοιχο εμβολιασμό και να συμβουλευτεί το γιατρό του.

Αν το άτομο έχει εμφανίσει μια τοπική αντίδραση ή απλά συμπτώματα όπως π.χ. πυρετό, μυαλγία, αδιαθεσία, μετά την χορήγηση μιας προηγούμενης δόσης του εμβολίου τότε μπορεί να εμβολιαστεί (παραμένοντας στο χώρο του εμβολιασμού προς παρατήρηση για τουλάχιστον 30 λεπτά).

 

Αν είμαι άρρωστ-ος/-η την ημέρα του εμβολιασμού;

 

Δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία που να υποστηρίζουν ότι μια οξεία ασθένεια μειώνει την αποτελεσματικότητα του εμβολίου ή αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών από αυτό. Γενικά, αν το άτομο παρουσιάζει μέτρια ή σοβαρή οξεία ασθένεια, προτείνεται ο εμβολιασμός να γίνεται εφόσον βελτιωθεί η υγεία του ασθενούς.

 

Το αντιγριπικό εμβόλιο έχει παρενέργειες ;

 

Παρενέργειες μπορεί να εμφανιστούν άμεσα ή με καθυστέρηση ωρών από τη χορήγηση του εμβολίου, είναι συνήθως ήπιες και υποχωρούν σε διάστημα μερικών ημερών (1-2 ημέρες).

Τα συνηθέστερα προβλήματα που προκύπτουν μετά τη χορήγηση του εμβολίου είναι πόνος, ερυθρότητα, οίδημα, κνησμός, αιμορραγία στο σημείο της ένεσης. Πρόκειται για ήπια και παροδικά συμπτώματα. Η εφαρμογή μιας κρύας κομπρέσας για 15 λεπτά βοηθά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων στο σημείο της ένεσης.

Σε μικρότερη συχνότητα ίσως εμφανιστούν παροδικά συμπτώματα όπως πυρετός, αδιαθεσία και αδυναμία ή και τάση για λιποθυμία. Συστήνεται ξεκούραση, κατανάλωση άφθονων υγρών, ελαφρύ ντύσιμο και λήψη ενός αντιπυρετικού φαρμάκου π.χ. παρακεταμόλη. Σε κάθε περίπτωση, ζητούμε τη συμβουλή του γιατρού ή του φαρμακοποιού μας.

Θα πρέπει να ζητηθεί η συμβουλή του γιατρού μετά τον εμβολιασμό αν το άτομο έχει σοβαρά ή ασυνήθιστα συμπτώματα, αν τα συμπτώματα χειροτερεύουν  ή έχουν διάρκεια μεγαλύτερη των 48 ωρών.

Ποια άτομα πρέπει να εμβολιαστούν ;

 

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα εμβολιασμών, ο  αντιγριπικός  εμβολιασμός προτείνεται ως μέτρο πρόληψης της γρίπης σε  όλα τα  άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 6 μηνών, εφόσον το επιθυμούν.

Η συστηματική χορήγηση συστήνεται σε άτομα που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Πρόκειται για τα άτομα που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν πιο βαριά, να μεταδώσουν τη γρίπη ή να εμφανίσουν επιπλοκές (ορισμένες εκ των οποίων μπορεί να είναι σοβαρές και να χρήζουν νοσηλείας πχ. πνευμονία).

Τέτοιες ομάδες αποτελούν τα άτομα άνω των 60 ετών, άτομα με χρόνιες ασθένειες ή άλλα προβλήματα υγείας, οι έγκυες/θηλάζουσες, οι κλειστοί πληθυσμοί, οι εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας, άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα κλπ.

Για να μάθετε αν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου ή αν υπάρχει λόγος αποφυγής του εμβολιασμού, συμβουλευτείτε το γιατρό ή το φαρμακοποιό σας.